Tag Archives: یزد

سری به محله زرتشتیان در یزد بزنیم


وب‌سایت اِراول: محله زرتشتیان یزد در نگاه اول چیزی بیش از یک محله با ساختار تاریخی نیست. اما اگر کمی از پیشینه زرتشتیان بدانیم و نگاه دقیق تری به کوچه پس کوچه های این محله بیاندازیم، با جزئیات خاص و ویژه ای در این محله مواجه می شویم.

جزئیاتی که در خیلی از کوچه پس کوچه های قدیمی شهرهای کشورمان بارها و بارها دیده ایم و بدون توجه به شناسنامه و پیشینه اش از کنار آن عبور کرده ایم. بیایید با اراول سری به محله زرتشتیان در یزد بزنیم.

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

قبل از اینکه کشور ایران به تصرف اعراب درآید و ایرانی ها دین اسلام را بپذیرند، زرتشت مذهب رسمی ایرانیان بود.بسیاری از زرتشتیان در آن زمان به یزد مهاجرت کردند و با پرداخت مالیات، در آیین زرتشتی باقی ماندند.در حال حاضر بسیاری از آداب و رسوم ما ایرانی ها ریشه در آیین های به جا مانده از دوران باستان دارد که بخش قابل توجهی از آن هنوز در شهر یزد پابرجاست.

این محله دارای بناهای مختلفی است. از جمله آتشکده معروف “آتش ورهرام“ که یادگار دوره ناصرالدین شاه قاجار است.

از دیگر بناهای مهم تاریخی این محله می توان خانه ورمزدا، خانه رستمی، دبستان دینیاری، گاهنبارخانه،خانه ورجاوند، آتشکده زرتشتیان و بیمارستان بهمن را نام برد.

بافت سنتی این محله در حاشیه خیابان آیت‌الله کاشانی قرار گرفته و به همان شکل قدیم خود حفظ شده است.

اما بهتر است قبل از بازدید از آتشکده و دیگر بناهای تاریخی این محله، راهتان را از کوچه پس کوچه های باریک و خشتی محله زرتشتی ها در پیش بگیرید و حین عکاسی از جزئیات این محله و داستان آن ها غافل نشوید:

درکوب های زنانه و مردانه

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

درکوب های مسی از بهترین اجزائی است که بر درب های چوبی و قدیمی محله زرتشتی ها خودنمائی می کند و ریشه در سنت های پیشین ایرانیان دارد.

این درکوب ها جزء جدایی ناپذیری از دربهای ایرانیان است که در بسیاری از شهرها وروستاهای قدیمی ایران هم یافت می شود.

درب خانه های قدیمی ایرانیان دو درکوب داشت؛ یکی برای آقایان و یکی برای بانوان. علت این کار این بود که صاحبخانه بتواند تشخیص بدهد که چه کسی بر در خانه است و از این جهت کسی که برای گشودن در به روی مهمان می رفت، زن خانه باشد یا مرد خانه.

این گونه اطلاعات برای خانواده های محافظه کار و به ویژه بعدها برای مسلمانان بسیار ضروری بود. درکوب سمت راست که بزرگتر بود و صدای بم تری ایجاد می کرد برای مردان بود و درکوب سمت چپ که صدای آن کمتر بود، برای بانوان بود.

سکوها و طاقچه ها

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

از آنجایی که برقرار کردن ارتباط و ایجاد تعامل با همسایگان در بین اهالی یزد بسیار اهمیت داشته، در گوشه و کنار کوچه ها سکوهای خشتی تعبیه می شد تا اهالی محل بتوانند در طول روی آن بنشینند و بعد از سلام و احوال پرسی، گپی با هم بزنند.

همچنین طاقچه هایی در بین مسیر روی دیوارها برای روشن کردن شمع و پیه سوز تعبیه شده بود که همسایگان بتوانند در طول شب، با قرار دادن شمع یا پیه سوز بر روی آن، روشنایی مورد نیاز خود را تامین کنند.

به این ترتیب با نزدیک شدن به غروب آفتاب و تاریک شدن هوا مجبور نبودند کوچه را ترک کنند، بلکه می توانستند زیر نور پیه سوز یا شمعدان ها به گفتگوی خود ادامه بدهند.

اگر چه امروز نیازی به روشن کردن پیه سوزها نیست و این طاقچه ها فقط نمادین است و یادگاری از گذشته نه چندان دور محله زرتشتیان.

کوچه آشتی کنان

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

یکی از مشخصات معماری شهری در ایران باستان کوچه های باریک و طویلی است که به کوچه آشتی کنان شهرت داشته اند. این کوچه ها آنقدر باریک هستند که دو نفر به شکل همزمان به سختی می توانند از آن عبور کنند. مشابه این کوچه ها در محله زرتشتی های یزد هم وجود دارد.

هر وقت دو نفر به هر دلیل با یکدیگر قهر بودند و گفتگو نمی کردند، همسایه ها و دوستان آن ها را به بهانه ای به کوچه آشتی کنان می فرستادند تا با یکدیگر رو به رو شده و مجبور به آشتی و گفتگو شوند.

در قسمت بالای این کوچه ها، قوس هایی تعبیه شده است که هم در زیر آفتاب مستقیم کویر حکم سایه بان را دارد و هم، چون از بالا کوچه را به بخش های کوچکتری تقسیم می کند، باعث می شود طول کوچه ها کمتر به نظر برسد و عبور از آن برای عابران چندان خسته کننده نباشد.


قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد»


ماهنامه همشهری سرزمین من – سمیه گلابگیریان: کوچه های خشتی این شهر را باید قدم زد، در میان بادگیرهای برافراشته، خنکای دلچسب خانه هایش در روزهای داغ و کویری تابستان یزد را حس کرد، از کنار خانه های ساکنان خونگرمش که وفادارانه به سبک معماری کهن کویرنشینان ایران همچنان در میان این بافت تاریخی زنده مانده است، گذشت و از آرامش کویر لذت برد. به یزد که سفر کنید گویی به تاریخ سفر کرده اید؛

 

کوچه پس کوچه های این بافت خشتی و میراث جهانی، آثار تاریخی فراوانی را در دل خود جای داده است که با گردش در میان آن ها حتما زبان به تحسین این شهر کویری می گشایید. در محله های قدیمی شهر پیاده راه بیفتید تا یزد زیبا، غافلگیرتان کند؛ برای پیاده روی در شهر خشتی یزد راه های ریلی، هوایی و جاده ای می تواند شما را از هر شهر و استانی به استان یزد در مرکز ایران برساند.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

چه بخریم؟

کویر شیرین

باقلوا، قطاب، لوز بیدمشک، حاجی بادام و لوز پسته ها معروف ترین سوغات های خوراکی یزد هستند که می توانید آن ها را از تمام قنادی های یزد بخرید. معروف ترین شیرینی فروشی یزد؛ حاج خلیفه رهبر است با سه شعبه، یکی در میدان امیرچخماق، دیگری در بلوار جمهوری کنار امامزاده سید جعفر و شعبه جدیدی در بلوار دانشگاه صفاییه یزد. بهترین ترمه ها و زیباترین طلاها را هم می توانید در بازار «خان» پیدا کنید و یکی از کارگاه های دارایی بافی یزد هم در کنار «زندان اسکندر» است. اگر دوست دارید آخرین کارگاه های حناسابی یا «مازاری کاری» یزد را ببینید، باید وارد خیابان کاشانی شوید و به کوچه مازاری کاری بروید.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد»

کجا بگردیم؟

پیاده در تاریخ

بیشترین تجمع آثار تاریخی یزد در بافت تاریخی اطراف محله «فهادان» است پس پیاده راه بیفتید؛ گردش را از این محله آغاز کنید و به سمت جنوب شهر بروید.

محله فهادان: فهادان از قدیمی ترین محله های یزد است که شکل سنتی خود را حفظ کرده و از معدود بافت های سنتی زنده ایران است. با پیاده روی در این مسیر می توانید از خانه «عرب زاده» (موزه سکه)، خانه «نواب وکیل»، خانه «لاری ها»، مسجد جامع یزد، «زندان اسکندر»، و خانه قاجاری «هتل موزه فهادان» در مجاورت آن دیدن کنید.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

مجموعه امیرچخماق: در یزدگردی تان حتما سری به مجموعه امیرچخماقِ بازمانده از عهد تیموری هم بزنید. برای دیدن این مجموعه باید تا خیابان امام خمینی (ره) بروید که شاهراه اصلی بافت تاریخی یزد است و بعد به سمت خیابان مسجد جامع حرکت کنید. یک مسجد تاریخی، تکیه و نخل مشهورش، بازارچه، حمام، کاروانسرا، خانقاه، آب انبار و البته یک میدان بزرگ، آن جا در انتظار شماست.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

مجموعه امیرچخماق 

بازار یزد: بازارچه های خان، شاهزاده فاضل، زرگری و مسگرها، بازارهای معروف و البته دیدنی یزد هستند که علاوه بر تاریخ گردی، انواع سوغات شهر یزد را هم در آن ها می توانید پیدا کنید. این بازارها همگی در نزدیکی میدان امیرچخماق قرار دارند.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

بازار یزد

موزه آب: راست می گویند که ساکنان کویر بهتر از هر کس دیگری، قدر آب را می دانند. کافی است برای فهمیدن آن، به موزه آب یزد سری بزنید. بیش از ۱۵ سال است که خانه کلاهدوزهای یزد در ابتدای خیابان قیام و در نزدیکی میدان امیرچخماق تبدیل به موزه آب شده است؛ موزه ای در خانه تاریخی پنج طبقه دوران قاجار که در آن با قدیمی ترین شویه های دستیابی و نگهداری آب در ایران آشنا خواهیدشد.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

موزه آب


باغ دولت آباد:
گردش در این باغ باصفا و میراث جهانی یزد را از دست ندهید؛ باغی ایرانی با مجموعه ای تاریخی و بادگیر بلند ۳۳ متری در میان آن که در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. در اصلی باغ دولت آباد در خیابان شهید رجایی قرار دارد و می توانید بعد از بازدید و گشتی در باغ، روی نیمکت و تخت های چوبی کافی آن استراحتی کنید و چای یا بستنی و فالوده بخورید.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

 باغ دولت آباد

آتشکده: برای دیدن آتشکده زرتشتیان یزد که چند سالی است بخشی از آن برای بازدید گردشگران باز شده باید به خیابان آیت الله کاشانی، کوچه آتشکده بروید. دیدن آتش این آتشکده که گفته می شود از دوره ساسانی تا امروز هنوز شعله ور است می تواند از جاذبه های هیجان انگیز بازدید باشد. این آتشکده هر روز به جز روزهایی که در آن مراسم مذهبی برپاست و تعطیلات رسمی، برای بازدید عموم باز است. ساعت بزرگ «مارکار» یا میدان ساعت یزد هم در نزدیکی همین آتشکده قرار دارد.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

 آتشکده

میراث جهانی


بافت تاریخی یزد که به سبک معماری کویری ایران و از خشت و گل پس از قرن ها هنوز پابرجاست، به عنوان بزرگ ترین بافت تاریخی در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است.

 

قدم در کوچه‌های نرفته‌ی «یزد» 

چطور برسیم؟

خودروی شخصی: از تمامی شهرهای اطراف یزد، جاده آسفالته و راحتی برای یزد وجود دارد. از تهران تا یزد مسیرتان از کویر می گذرد و بعد از گشت و گذار در شهرهای قم، کاشان، اردستان، نائین، اردکان، میبد و اشکذر به مقصد می رسید.

وسایل نقلیه عمومی: پایانه های شهرهای مختلف ایران به سمت یزد اتوبوس دارند. اتوبوس های معمولی و وی‌آی‌پی شما را از تهران حدود هشت ساعته به یزد خواهندرساند. از بیشتر فرودگاه های ایران و ایستگاه های قطار شهرهای بزرگ هم می توانید راهی یزد شوید.