Tag Archives: محله

سری به محله زرتشتیان در یزد بزنیم


وب‌سایت اِراول: محله زرتشتیان یزد در نگاه اول چیزی بیش از یک محله با ساختار تاریخی نیست. اما اگر کمی از پیشینه زرتشتیان بدانیم و نگاه دقیق تری به کوچه پس کوچه های این محله بیاندازیم، با جزئیات خاص و ویژه ای در این محله مواجه می شویم.

جزئیاتی که در خیلی از کوچه پس کوچه های قدیمی شهرهای کشورمان بارها و بارها دیده ایم و بدون توجه به شناسنامه و پیشینه اش از کنار آن عبور کرده ایم. بیایید با اراول سری به محله زرتشتیان در یزد بزنیم.

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

قبل از اینکه کشور ایران به تصرف اعراب درآید و ایرانی ها دین اسلام را بپذیرند، زرتشت مذهب رسمی ایرانیان بود.بسیاری از زرتشتیان در آن زمان به یزد مهاجرت کردند و با پرداخت مالیات، در آیین زرتشتی باقی ماندند.در حال حاضر بسیاری از آداب و رسوم ما ایرانی ها ریشه در آیین های به جا مانده از دوران باستان دارد که بخش قابل توجهی از آن هنوز در شهر یزد پابرجاست.

این محله دارای بناهای مختلفی است. از جمله آتشکده معروف “آتش ورهرام“ که یادگار دوره ناصرالدین شاه قاجار است.

از دیگر بناهای مهم تاریخی این محله می توان خانه ورمزدا، خانه رستمی، دبستان دینیاری، گاهنبارخانه،خانه ورجاوند، آتشکده زرتشتیان و بیمارستان بهمن را نام برد.

بافت سنتی این محله در حاشیه خیابان آیت‌الله کاشانی قرار گرفته و به همان شکل قدیم خود حفظ شده است.

اما بهتر است قبل از بازدید از آتشکده و دیگر بناهای تاریخی این محله، راهتان را از کوچه پس کوچه های باریک و خشتی محله زرتشتی ها در پیش بگیرید و حین عکاسی از جزئیات این محله و داستان آن ها غافل نشوید:

درکوب های زنانه و مردانه

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

درکوب های مسی از بهترین اجزائی است که بر درب های چوبی و قدیمی محله زرتشتی ها خودنمائی می کند و ریشه در سنت های پیشین ایرانیان دارد.

این درکوب ها جزء جدایی ناپذیری از دربهای ایرانیان است که در بسیاری از شهرها وروستاهای قدیمی ایران هم یافت می شود.

درب خانه های قدیمی ایرانیان دو درکوب داشت؛ یکی برای آقایان و یکی برای بانوان. علت این کار این بود که صاحبخانه بتواند تشخیص بدهد که چه کسی بر در خانه است و از این جهت کسی که برای گشودن در به روی مهمان می رفت، زن خانه باشد یا مرد خانه.

این گونه اطلاعات برای خانواده های محافظه کار و به ویژه بعدها برای مسلمانان بسیار ضروری بود. درکوب سمت راست که بزرگتر بود و صدای بم تری ایجاد می کرد برای مردان بود و درکوب سمت چپ که صدای آن کمتر بود، برای بانوان بود.

سکوها و طاقچه ها

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

از آنجایی که برقرار کردن ارتباط و ایجاد تعامل با همسایگان در بین اهالی یزد بسیار اهمیت داشته، در گوشه و کنار کوچه ها سکوهای خشتی تعبیه می شد تا اهالی محل بتوانند در طول روی آن بنشینند و بعد از سلام و احوال پرسی، گپی با هم بزنند.

همچنین طاقچه هایی در بین مسیر روی دیوارها برای روشن کردن شمع و پیه سوز تعبیه شده بود که همسایگان بتوانند در طول شب، با قرار دادن شمع یا پیه سوز بر روی آن، روشنایی مورد نیاز خود را تامین کنند.

به این ترتیب با نزدیک شدن به غروب آفتاب و تاریک شدن هوا مجبور نبودند کوچه را ترک کنند، بلکه می توانستند زیر نور پیه سوز یا شمعدان ها به گفتگوی خود ادامه بدهند.

اگر چه امروز نیازی به روشن کردن پیه سوزها نیست و این طاقچه ها فقط نمادین است و یادگاری از گذشته نه چندان دور محله زرتشتیان.

کوچه آشتی کنان

سری به محله زرتشیان در یزد بزنیم

یکی از مشخصات معماری شهری در ایران باستان کوچه های باریک و طویلی است که به کوچه آشتی کنان شهرت داشته اند. این کوچه ها آنقدر باریک هستند که دو نفر به شکل همزمان به سختی می توانند از آن عبور کنند. مشابه این کوچه ها در محله زرتشتی های یزد هم وجود دارد.

هر وقت دو نفر به هر دلیل با یکدیگر قهر بودند و گفتگو نمی کردند، همسایه ها و دوستان آن ها را به بهانه ای به کوچه آشتی کنان می فرستادند تا با یکدیگر رو به رو شده و مجبور به آشتی و گفتگو شوند.

در قسمت بالای این کوچه ها، قوس هایی تعبیه شده است که هم در زیر آفتاب مستقیم کویر حکم سایه بان را دارد و هم، چون از بالا کوچه را به بخش های کوچکتری تقسیم می کند، باعث می شود طول کوچه ها کمتر به نظر برسد و عبور از آن برای عابران چندان خسته کننده نباشد.


تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی


ماهنامه همشهری سرزمین من – فرزانه ابراهیم زاده:

سرای دیروز، موزه امروز

 

سرای کاظمی که زمانی خانه یکی از اصطبل داران ناصرالدین شاه بوده، حالا موزه ای زیبا در محله امامزاده یحیی است.

تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی 

سرای کاظمی 

چطور برسیم؟

 

محله امامزاده یحیی از شمال به خیابان امیرکبیر و از شرق به خیابان ری می رسد و در جنوب خیابان پانزده خرداد شرقی است. دو ایستگاه پانزده خرداد و بهارستان نزدیک ترین ایستگاه ها به بارگاه امامزاده یحیی (ع) هستند، اما از هر کدام نزدیک به ۱۰ دقیقه پیاده روی پیش روی دارید. اگر حوصله پیاده روی ندارید، می توانید با تاکسی یا اتوبوس از بهارستان به ابتدای خیابان پانزده خرداد بروید و بعد از سه دقیقه پیاده روی به بارگاه امامزاده یحیی (ع) برسید.

شهروند ۹۰۰ ساله

 

راهنمای پیاده روی در محله امامزاده یحیی

 

دوست دارید با قدیمی ترین شهروند تهران ملاقات کنید؟ شهروندی ۹۰۰ ساله در قلب تهران که خاطرات زمانی را که این کلان شهر روستایی بوده، برایتان تعریف می کند. اگر خواسته باشید لا به لای شلوغی های شهر بزرگ کمی به دل تاریخ بزنید، فقط کافی است خودتان را به محله امامزاده یحیی برسانید و ساعتی در این محله قدیمی گشت بزنید و احوالی از چنار ۹۰۰ ساله این امامزاده بپرسید. امامزاده یحیی از قدیمی ترین محله های تهران در محله عودلاجان و همسایگی بازار است.

 

به جز چنار قدیمی به استناد کتیبه ای که وجود دارد، بنای آرامگاه ۸۰۰ ساله امامزاده یحیی (ع) نیز قرار دارد. این محل در نقشه های قدیمی تهران به نام «باغ پسته بیگ» که از باغ های شناخته شده و کهنسال نقطه گذاری شده است. میدان اصلی امامزاده یحیی درست در جای باغ ساخته شده است. محله قدیمی «میرزامحمود وزیر» و کوچه سرتخت هم از بخش های قدیمی است که فیلم های زیادی در آن ساخته شده است.

 

چه می بینیم؟

 

دنج و تماشایی

 

محله امامزاده یحیی آن قدر دیدنی دارد که برای دیدن همه آن ها تقریبا باید یک نصف روز وقت بگذارید.

 

بقعه امامزاده یحیی (ع): به خاطر قدمتی که آرامگاه این امامزاده دارد، مهمترین بخش این محله بقعه و زیارتگاه است. زیارتگاه از مسیر جنوب به شمال نخستین جایی است که در سر راه شما قرار دارد. امامزاده یحیی (ع) در واقع آرامگاه دو نفر است، ابوالقاسم عزالدین یحیی (ع) و امامزاده محمد (ع) است که با ۱۵ واسطه فرزندان امام سجاد (ع) هستند. گفته می شود، ابوالقاسم یحیی یکی از مشاهیر و بزرگان سلجوقی بود که به تهران ری مهاجرت کرد.

 

او در جنگی که میان طغرل سلجوقی و سلطان محمد خوارزمشاه بود، کشته و در همین منطقه به خاک سپرده شد و بعدها مردم آرامگاه او را زیارتگاه کردند. قدمت بنای آرامگاه ۸۰۰ سال است و کتیبه ای در این آرامگاه است که قدیمی ترین خط نوشته ها در تهران است که به استناد متنی که در آن است در سال ۸۹۵ در زمان ملک شاه غازی نوشته شده.

 

تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی

 


چنار بارگاه: در ورودی این امامزاده چناری قرار دارد که گفته می شود ۹۰۰ سال سن دارد. این چنار باقی مانده سه چنار قدیمی بود که یکی را شهرداری برای خیابان کشی برید و دیگری هم خشک شده و حالا آخری با ابهت تمام باقی مانده و در سال ۱۳۳۰ در میان آثار باستانی به ثبت رسیده است.

 

تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی 


خانه های قدیمی: محله امامزاده یحیی خانه های قدیمی کم ندارد. از همان امامزاده که بیرون آمدید، می توانید سرای کاظمی را ببینید. خانه زیبای یکی از اصطبل داران ناصرالدین شاه که هر چند بخش هایی از آن تخریب شده، اما شاه نشین زیبایش باقی مانده است. این سرا، حالا یکی از موزه های زیبای تهران است که با نام موزه تهران قدیم شناخته می شد. جدا از آن خانه دبیرالملک هم در این قسمت قرار دارد. کمی آن طرف تر هم خانه «مهرانگیز کامبیز» است که متعلق به یکی از نوادگان قاجار است و خانه فرهنگی امامزاده یحیی هم هست. اگر این خانه به نظرتان آشنا آمد، تعجب نکنید، این جا به خانه «وثوق الدوله» معروف است و خانه سریال پدرسالار است. ایوانش همان جایی است که پدرسالار با بازی محمدعلی کشاورز زندگی فرزندانش را زیر نظر داشت.

 

تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی 

 

حمام نواب: محله امامزاده است و حمام نواب؛ حمامی که در ذهن ما خاطره انتقام قیصر از کریم «آب مَنگُل» زیر دوش آب داغش باقی مانده است. شاید جالب باشد بدانید که بیشتر قسمت های فیلم قیصر، گوزن ها و ضیافت در محله امامزاده یحیی فیلمبرداری شده؛ چون خانه پدری «مسعود کیمیایی» کارگردان این فیلم ها، در این محله قرار داشت و او با این محله نسبت زیادی دارد. البته اگر این روزها به حمام نواب که تبدیل به موزه شده بروید، ردپایی از فیلم قیصر را نمی بینید و فقط یک حمام کهنسال پیش روی تان است.

 تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی


 

مدرسه معمارباشی: کمی آن طرف تر از حمام نواب در کوچه های تنگ با خانه های یکی در میان قدیمی و کهنسال یک مدرسه علمیه قرار دارد که هنوز سرپاست و یادگار دوران قاجاریه است. این مدرسه که احتمالا یادگار دوران فتحعلی شاه است، شاهد یک واقعه تاریخی بوده، آن هم نخستین خون مشروطه بود که در خرداد ۱۲۸۵ از قلب سید عبدالحمید طلبه شهید مشروطه روی سکوی جلوی در همین مدرسه به زمین پاشید.

 

تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی 

 


 

خانه مدرس: خانه شهید مدرس را در بن بست مدرس در کوچه شهید علیرضا جاویدی می توانید پیدا کنید. برای رسیدن به خانه مدرس از گذر میرزامحمود وزیر و کوچه ای که به اسم دخترش فخر الملوک است، به آن جا می رسید. شاید برای تان جالب باشد بدانید که این همان کوچه ای است که مدرس را برای اولین بار آن جا ترور کردند؛ خانه ای که حالا دارالقران و موزه یادگارهای این شهید بزرگ است.

 

 تهران گردی؛ پیاده روی در محله امامزاده یحیی

 

بیشتر بدانید:

 

خوردنی ها

 

در محله امامزاده یحیی غذاخوری هایی هست که می توانید به آن ها هم سر بزنید. خانه فخرالملوک تبدیل به سفره خانه و کافی شاپ «نون و نمک» شده است. یک ماست بندی معروف هم در میانه محله قرار دارد. بعد از بازدید از خانه کاظمی سری به کبابی مقابلش بزنید.